Suidhe-bìdh Iapanach

Bhon a bhios mi a’ falbh a-rithist ag imeachd air ais do Alba ann an ùine nach bi fada, tha an t-sean-fhacail “nì an imrich thric an àirneis lom” a’ tighinn a-steach orm an-dràsta, ach gu dearbha, ged a tha an àirneis agam a’ sìor fhàs lom ‘s mi ullachadh airson imeachd, tha mo phraisean ‘s mo shoithichean agam fhathast.

Mar sin, ar leam gur e àm math a th’ ann, tràth bìdh Iapanach a dheasachadh dhuibh mar is gnàth le muinntir na dùthcha seo bhith dèanamh aig an taigh. Tha caochladh seòrsachan bìdhe rim faotainn an lùib seo; ach ‘s e is ni do thràth bìdh Iapanach am bitheantas: - bobhla ruis, picillean de sheòrs’ air choireigin, bobhla beag brot miso (le dà sheòrsa lus, no stuth-bìdh eile na bhroinn), truinnsear le feòil no iasg grìosaichte, (no bruich), agus soitheach beag eile le sailead, no lusan chaoin-bhruich na bhroinn.

Gabhar biadh mar seo a h-uile latha ann an Iapan sa chumantas, agus is seiseach leams’ e gun teagamh sam bith. Bidh mi ag ionndrainn na bìdhe seo gu mòr nuair a thilleas mi. Seo dhuibh samplair de shuidhe–bidh sìmplidh traidiseanta a ghabhas dèanamh aig an taigh gu soirbh.

Cungaidhean-bìdh.

An toiseach, cheannaich mi pacaid beag Asari (あさり) Ruditapes decussate. ‘S e seòrsa bhainteag a th’ annta (Japanese littleneck clam) sa Bheurla.

Bainteagan sgruigeanach Iapanach (Asari no Ruditapes decussate)

Cheannaich mi mekabu めかぶ.

Mekabu

‘S e seo seòrsa dh’ fheamainn a tha in-ichte. Roimhe, cha b’ e ach duilleag bhàrr na feamad seo Undaria pinnatifida,(wakame) a bhathas a’ reic, ach bho chionn beagan bhliadhnaichean, thathar a’ reic an duilleach aig bun na feamad cuideachd. ‘S e an duilleach, buinneagan na feamad – ‘s e sin an liadhag agus an stamh (‘an duilleag mhòr agus a’ chas air am bheil e fàs). ‘S e an gnè Eòrpach a tha càirdeach rithe – mircean.( alaria esculenta)

Mu dheireadh, fhuair mi òrd èisg air am bheil “karei” カレイ an Iapanais. ‘S e seòrsa fhleogan a th’ ann an karei – mar lèabag. Agus, seo agam letheach dheth.

Cha do chosg seo uile ach mu 800 yen. Airson a’ bhrot miso, tha taois miso

Taois miso

sa frids agus airson picillean a chur còmhla ris an ruis, tha pìosan cularan saillte agam ann. Airson an t-saileid, tha cnap mòr raidis geal àisianach (daikon大根) agam mar an ceudna.

Raidis daikon

An Rus

Sa chiad dol a-mach, tha mi a’ sgoladh dà chupa ruis corra uair ann an uisge, agus an uair sin a’ suidheachadh a’ chucair-ruis (rice cooker) airson an ruis a bhruich. Tha rus Iapanach mar is trice feumach air sgoladh uisge a thoirt dha mus bruichear e.

Brot Miso

An uairsin, deasaichear am brot miso. Dh’ fhàg mi na bainteagan beò fad 30 mionaid ann an uisge saillte ach am biodh iad glan nuair a chuireas mi anns a’ phoit iad. Chuir mi am mekabu a-steach ann an uisge goileach fad 3-4 mionaidean gus an robh e air a ghormadh gu h-iomlan.

An fheamainn air gormadh

Cha eil agam an uairsin ach sùgh-èisg a dhèanamh agus na bainteagan a bhruich corra mionaid. Suathar an taois miso troimh shìolachan anns an t-sùgh. ‘S e seo am brot miso deiseil. An Saileid

Tha mi a’ mìn-shlisneadh a’ raidis daikon, agus a bhogadh ann an uisge fuar gus cur às do ghairgead sam bith a dh’ fhaodas bhith ann. Sin e deiseil!

An t-Iasg – an lèabag.

Salann is piobar – a-steach sa phrais le beagan ola. Cuibhrig meatailt ga chòmhdachadh. Iasg – deiseil!
Houji Chaほうじ茶 – Tì uaine ròsta (Tì an fheasgair)

Coire air an teas. Duilleagan tì sa phoit. Gaoir is stoth a’ choire. Dòrtadh sa phoit-teatha. Duilleagan sùghaidh, tì chùbhraidh – deiseil!

Suidheachadh a’ bhùird an seo ma-tà.



An ruis le cularan saillte.
An t-iasg grìosaichte le beagan sabhs sòighia
Am Brot Miso le bainteagan is mekabu.
An Raidis daikon mìn-shlisnichte le sabhs saileid (aojiso), sgeadaichte le pìosan nori.
An tì uaine ròsta (bancha)

Làmh fhada agus cead a sìneadh!

Soupe à l’oignon gratinée (Brot-uinnean Frangach)

Grìtheidean

6 spàin-bhùird ìm
Spàin-bhùird ola olaidh
3 punnd dh’ uinneanan meadhanach, rùisgte,mìn-shlisnichte
1 spàin-teatha shiùcar
Salann
1 spàin-bhùird mhìn-fhliùir
8 cupannan shùgh mairtfheòil
2 chupa fìon searbh geal
Peabair dubh ùr-bhleithte
1 bhaguette
1 phunnd chàise Gruyere, na chriomagan

Seòl

Leagh 3 spàin-bhùird dhen ìm agus an t-ola ann am prais mhòr throm. Cuir na h-uinneanan a-steach ann, cuir ceann air a’ phrais agus bruich mu 20 mionaid, gan suathadh mun cuairt gus am bith iad tais, trì-shoillseach. Àrdaich an teas gu meadhanach-àrd agus cuir an siùcar agus salann ann. Cum a’ dol gam bruich, gan cur mun cuairt gu tric is minig ach am bi iad glè thais agus òrdhonnach.

Lùghdaich an teas gu meadhanach, crath a-steach beagan fhliùir agus bruich iad, gan sìor chur mun cuairt fad 2-3 mionaidean. An uairsin, cuir mu dhà chupa dhen t-sùgh ris agus coimeasgaich, ‘s an dèidh sin, cuir an còrr de na 6 cupannan sùigh agus am fìon. Saill agus peabraich a-rèir do bhlas fhèin agus caoin-bhruich fad 30 mionaid e. Feuch blasad dhen t-sùigh, ach am bi e a-rèir do thoil fhèin.

Sgonaichean Mìn-choirce

Grìtheidean
(airson 8 sgonaichean)

175g Mìn-chruithneachd (mìn-fhliùr àbhaisteach)
50g Mìn-choirce
2 spàin-teatha Mìn-sgrisleach (Cream of Tartar)
1 spàin-teatha sòda bith-charbonach
Craiteachan salainn
50g ìm no margarain
150ml bainne

An toiseach, criathraich a’ mhìn-fhliùr ann am bobhla. Measgaich a-steach na grìtheidean tioram uile. Suath am margarain, no an t-ìm, ann uile gu lèir.

Dèan toll anns a’ mheadhan agus taom a-steach am bainne. Measgaich a h-uile sian ach am faighear taois.

Cuir a-mach air bòrd-fuine i agus na dìochuimhnich mìn-fhliùr a bharrachd a chrathadh air, gus nach lean an taois ris. Cha leigear a leas ga taoisneachadh cus mus gabh a leanachadh aig an deireadh.

Gheibhear air 8 sgonaichean (trì-cheàrnach) a ghearradh àiste gu nàdarra.

Fuin ann an àmhainn teth iad (220 ceum celcius) fad 10 mionaidean, air neo, air greideal teth fad 10 mionaidean ach a’ cur car dhiubh leitheach àm na còcaireachd gus am bi iad òr-dhonn air an dà thaobh.

Bruthaist na beatha!

Bruthaist ùr?

Chan eil fhios an do rinn cuideigin rudeigin coltach ri seo, ach co-dhiù, bha mi a’ toirt sùil air leabhar biadh albannach agus bha reasabaidh ann airson Sùgh Chàise Cheddar Albannach.

Anns an reasabaidh seo, bithear a’ grìosachadh mìrean uinnein ann an ìm sa phrais, agus a’ cur mìn-chruithneachd riutha, ‘s gam bruich fad beagan mhionaidean. An uairsin, lìonar a’ phrais le uisge no brìgh fheòil de sheors’ air choireigin agus bainne. Bithear ga thoirt chun ghoil, agus an uairsin a’ lùghdachadh an teas mun tèid an càise a chur ann.

‘S e rinn mi fhìn cia-tà, ach seorsa bruthaist, ‘s cha b’ e, sùgh.

Bruthaist na beatha!

(Bruthaist le uinnean, uisge-beatha agus càise Cheddar Albannach)

Airson dithis no triùir.

Cungaidhean

Leth-uinnean, sgudaichte
Bobhla beag de chàise Cheddar Albannach, 12 mìosan air abachadh
Mu 2 unnsa ìm (cnap de mu 6cm air 3)
Spàin-bhùird de dh’ uisge-beatha
Da spàin-bhùird de mhìn-choirce mheadhanach
Bainne is uisge, leth mar leth a lìonas prais bheag
Boiseag de phearsal ùr.

An toiseach, bhruich mi pìosan sgudaichte de leth-uinnean ann am beagan de dh’ìm. Chuir mi mu dhà spàinne-bhùird mhìn-choirce mheadhanach ann agus chum mi a’ dol ga bhruich corra mhionaid.

Bha a’ mhìn-choirce a’ donnachadh agus a’ leantainn ri tòin na praise, mar sin dheth, chuir mi a-steach mu spàinne-bhùird a dh’ uisge-beatha (mac na braiche), agus rinn sin na bhios fìon dearg no geal a’ dèanamh - a’ maothachadh an stuth cruaidh an tòin na praise ach an tèid a sgrìobadh aiste. (deglazing sa Bheurla)

An uairsin, thaom mi a-steach uisge agus bainne, leth mar leth. Chuir mi a-steach spìosraidh mar chnò mheannta, peabair is salann, agus fiù ‘s craiteachan dinnsear bleithte!

Thug mi chun ghoil e, agus lean mi orm ga chaoin-bhruich beagan mhionaidean a bharrachd, agus ga chur mun chuairt corra uair.

Aig an deireadh, leag mi an càise Cheddar Albannach (seadh, fhuair mi càise Albannach ann an Iapan) anns a’ phrais, agus leig mi leis leaghadh agus tlàmachadh leis an t-sùgh mus do chuir mi romham fhèin e anns a’ bhobhla! Ghabh mi le pearsal ùr e agus brobhd mhòr arain!

Dealbh air eisimpleir de nadh' fhaodadh a ghabhail mar annlan leis no an dèidh na bruthaist.

aran-buntàta nira air liatas, sliasaid mhairteòil le sabhs soighia agus sgeallag.

Aran-buntàta le saidse-gairleag nira.

‘S iomadh ceangal làidir a tha ann eadar dualchas dùthchannan na h-Eòrpa. ‘S lèir dhuinn sin cho soilleir ri criostal ann am biadhan gach dùthaich is ceàrn.
Roimhe, chroch mi an reasabaidh air a’ bhlog seo airson aran-buntàta agus ‘s ìongantach mur nach eil daoine eòlach air a’ bhiadh mheasail seo air feadh Bhreatain is Eirinn – ‘s chan ann a-mhàin Alba.

Saoil an tug muinntir Bhreatainn agus Eirinn feart gu bheil an dòigh air aran-buntàta a dheasachadh gu math math coltach ris a' bhiadh Eadailtich, gnocchi, ach a-mhàin gun cuirear uighean agus gum bruichear ann an uisg’ e?
Cha tug no mise, gus an do thòisich mi air an aran-bhuntàta agam fhìn a dhèanamh. Aon uair ‘s gun tug mi sùil air bhideo frangach a bha a’ sealltainn ciamar a nì gnocchi le bloinigean-ghàraidh, ‘s ann an uairsin a mhothaich mi dè cho cosail ri chèile is bha sin agus aran-buntàta!

Seo dhuibh biadh a bhios mi a’ dèanamh gu math tric aig an taigh, ‘s mi a’ fuireach ann an Iapan. Gu math tric, bidh mi a’ cleachdadh grìtheidean Iapanach no Aisianach ann am biadh Albannach. Mar eisimpleir, san reasabaidh seo.

Aran-buntàta le saidse-gairleag nira.

Niste, ‘s e a th’ ann an nira am facal Iapanais air lus a tha air ùr thighinn a-steach bho chionn ghoirid gu Ameireaga agus dhan Roinn-Eòrpa. ‘S e seorsa gairleag agus saidse a th’ ann aig an aon àm. Allium tuberosum is ainm laideann dha. Ma dh’ fhaoidte gum bi e doirbh lorg fhaighinn air ann an Alba, ach tha mi smaointinn gun dèanadh saidse fhèin a’ chùis mura faigh. Tha blas Nira coltach ri saidse ach le tòchd a’ ghairleag tighinn bhuaithe cuideachd.

Nira (saidse-gairleag)

Dòigh

An toiseach, dèan an t-aran-buntàta mar as àbhaist le bhith a’ bruich a’ bhuntàta ann an uisge goileach le salainn, agus ga phronnadh leis an ìm.

Dèan nighe an saidse-gairleag, air neo an saidse a-mhàin, agus bruich ann am prais e gun ola no geir sam bith, ach am bi e deiseil. Faodaidh tu an saidse-gairleag a phronnadh no a mhìn-sgudadh mus fill thu a-steach dhan bhuntàt’ e.

Thathar an uairsin a’ filleadh a’ mhìn-fhlùir a-steach ann mar as àbhaist ach am faighear taois nach lean ris a’ bhùird-fhuine agus a tha furasta a dh’ obrachadh.

Suathaich a’ phrais le beagan ìm no margarain, agus bruich mar sin fhèin iad air dà thaobh.

Sin agad e!

‘S toigh leam fhìn a bhith gam praighigeadh a-rithist as dèidh làimh ann an ola olaidh, ach cha leig thu leas sin a dhèanamh idir.

‘S iomadh tionndadh eile a th’ orra. Ma chuireas tu ugh anns an taois le càise, gheibh thu aran-buntàta le càise! Tha sin blasta cuideachd. ‘S ann a-rèir de do bhlas fhèin a tha seo.

An uairsin tha na toppings a-rèir do thoil fhèin mar an ceudna.

Eun-bhrìgh creamhach. (Cock a’ leekie)

Dheasaich mi biadh dùthchasach Albannach an-diugh. Eun-bhrìgh – sin agad (brot no eanraich feòil-circe ), agus creamh, sin agad leigis (leek) agus dh’ obraich e gu math. Tha ainm eile air - Sugh creamhach.

Feumaidh tu:

Poit mhòr!
Creamh – tòrr dheth (ceithir no còig dheth).
Eun slàn airson goil.
Copan rus
Plumbaisean seargta (prùnaichean)
Salann
Piobair

Lìon a’ phoit le uisge agus cuir gu leòr salann is piobair ann.

An toiseach, tha thu a’ goil an eòin fad 1.5 gu 3 uairean a thìde (a-rèir a mheud), no gus am bi a fheòil maoth. Nuair a bhios e deiseil, thoir an t-eun às a’ phoit agus cuir an fheòil is na cnàmhan air leth a chèile.

Cuir an rus agus na plumbaisean seargta geàrrte anns a’ phoit agus thoir goil bheag fad 20-30 mionaidean a bharrachd e.

Cuimhnich gu feum tu uaireannan an lith (an cop) a thogail den uachdair feadh na còcaireachd. Bu chòir gu bheil an eanraich glan is gun chop air uachdair.

Sin agad e! Cho furasta sin. Faodar an fheòil a chur air ais dhan phoit, air neo, ga cleachdadh airson biadh eile a dhèanamh. Mas e ‘s gur e biadh Albannach eile nad bharail, dh’ fhaodadh tu sabhs ugh no sabhs capair a dhèanamh a thèid còmhla ri an fheòil.

Buntàta fìonach is mìn-choirc’

An toigh leat buntàta? An-dà, seo seorsa de bhiadh ùr a rinn mi. Sìmplidh, ach blasta dhomhsa. (leis gur fìor thoigh leam mìn-choirce ann an rud sam bith!)

‘S e “Buntàta fìonach le mìn-choirc’” a thug mi air.

Feumaidh tu:

Ìm, ola olbh
Dà uinnean beaga, sgudaichte
Trì clòbhaichean ghairleag, mìn-shlisnichte
buntàta, ciùbaichte
beagan fìon geal
a’ dhealbh bheag sùgh liomaid
mìn-choirce, ghrèidhte (air neo, aran-coirce, mìn-bhriste)

Cuir na h-uinneanan is gairleag a-steach ann am prais dhomhainn leis an ìm ‘s ola, agus bruich iad greiseag.

Cuir am buntàta a-steach, agus cùm a’ dol a’ bruich a h-uile càil anns a’ phrais.

An uairsin, cuir a-steach an sùgh liomaid agus am fìon geal ‘s caraich ‘s measgaich a h-uile sian gu math ach nach tèid an stuth a losgadh am bonn na praise. Lùghdaich an teas chun ìre as ìsle, agus cur an ceann air a’ phrais.

Lean ort ga bhruich air teas ìseal, agus na dìochuimhnich salann agus piobair a chrathadh a-steach ann.

Mu dheireadh thall, nuair a tha e deiseal. Crath am mìn-choirce ann agus measgaich gu math e.